Bu rehberin sonunda Lastiklerinizin değişim zamanının gelip gelmediğini kendi başınıza, ek bir alet almadan kontrol edebilirsiniz
- Zorluk
- Kolay
- Tahmini süre
- 15 dakika
- Gerekenler
- Araç park halindeyken erişim · Bozuk para ya da cetvel (opsiyonel) · İyi ışık (gündüz ya da el feneri)
Lastik değişim zamanı neden önemlidir?
Lastikler aracın yola temas eden tek parçasıdır; fren mesafesi, viraj tutuşu ve özellikle yağmurlu ya da karlı yolda savrulmaması doğrudan lastiğin durumuna bağlıdır. Aşınmış ya da yaşlanmış bir lastik, görünüşte sorunsuz dursa bile ıslak zeminde su tahliye etme yeteneğini kaybeder ve fren mesafesini ciddi ölçüde uzatır.Lastik değişim zamanını doğru tespit etmek bu yüzden sadece bakım değil, güvenlik meselesidir.
Türkiye’de yasal diş derinliği sınırı 1,6 milimetredir; bu seviyenin altındaki lastikle araç kullanmak hem güvenlik riski hem de muayenede ve trafik denetiminde sorun oluşturur. Ancak güvenli sürüş için pratikte bu sınırın biraz üzerinde, özellikle kış aylarında daha erken değişim yapmak önerilir.
Aşağıdaki kontrolleri birkaç ayda bir, özellikle uzun yol öncesinde ve mevsim geçişlerinde yapmak, lastiğin ne zaman değişmesi gerektiğini erkenden fark etmenizi sağlar.
Diş derinliğini aşınma göstergesiyle kontrol edin
Hemen hemen tüm modern lastiklerin diş oyukları arasında, üretici tarafından yerleştirilmiş küçük kabartılar bulunur. Bunlara lastik aşınma göstergesi denir ve diş derinliği 1,6 milimetreye indiğinde lastik yüzeyiyle aynı hizaya gelecek şekilde tasarlanmıştır.
Göstergeyi bulmak için lastiğin yan duvarında küçük bir üçgen işareti ya da TWI yazısı arayın; bu işaret, göstergenin tam karşısındaki diş oyuğunu gösterir. Lastiğin en az dört farklı noktasında bu kontrolü yapmak, lastiğin düzgün aşınıp aşınmadığını da ortaya çıkarır.
- Aracı düz bir zemine park edin Lastiğin tüm yüzeyine rahat erişebilmek için aracı düz ve iyi aydınlatılmış bir yere park edin.
- Yan duvardaki üçgen işareti bulun Lastiğin yan duvarında küçük bir üçgen ya da TWI harfleri arayın, bu göstergenin yerini işaret eder.
- Gösterge hizasındaki diş oyuğuna bakın İşaretin tam karşısındaki ana diş oyuğunda, oyuğun tabanında küçük bir kabartı olup olmadığını kontrol edin.
- Kabartı ile diş yüzeyi arasındaki mesafeyi değerlendirin Diş yüzeyi kabartıyla aynı seviyeye gelmişse ya da kabartının altına inmişse lastiğin değişim zamanı gelmiş demektir.
- Aynı kontrolü lastiğin farklı noktalarında tekrarlayın Düzensiz aşınma olup olmadığını görmek için en az üç dört farklı noktada aynı ölçümü yapın.
Bilmeniz gereken
Menü adları cihazınıza ve yazılım sürümünüze göre farklılık gösterebilir.
-
Adım 1: Aşınma göstergesinin yan duvardaki konum işareti (Temsili görsel) — Görsel: Quallyptus, CC0, Wikimedia Commons -
Adım 2: Diş oyuğu içindeki aşınma göstergesi kabartısı — Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels -
Adım 3: Değişim zamanı gelmiş, düzleşmiş diş yüzeyi (Temsili görsel)
İpucu
Göstergeniz yoksa ya da net göremiyorsanız bir bozuk para ile de yaklaşık ölçüm yapabilirsiniz; bu yöntemi bir sonraki bölümde anlatıyoruz.
Madeni para testiyle yaklaşık ölçüm yapın
Elinizde özel bir ölçüm aleti yoksa sıradan bir bozuk para ile de diş derinliği hakkında fikir edinebilirsiniz. Bu yöntem lazer hassasiyetinde değildir ama lastiğin kritik seviyeye yaklaşıp yaklaşmadığını anlamak için yeterlidir.
- Bir madeni para seçin Üzerinde belirgin bir kabartı ya da yazı bulunan, kenarına kadar net görülebilen bir bozuk para kullanın.
- Parayı diş oyuğuna dikey olarak yerleştirin Parayı ana diş oyuklarından birine, kabartılı yüzü size dönük şekilde dikine sokun.
- Kabartının ne kadarının göründüğüne bakın Paranın üzerindeki kabartının büyük bölümü hâlâ oyuğun içinde kalıyorsa diş derinliği muhtemelen yeterlidir; kabartının tamamı dışarıda görünüyorsa lastik kritik seviyeye yaklaşmış demektir.
Çatlak, şişlik ve düzensiz aşınmayı gözle kontrol edin
Diş derinliği yeterli görünse bile lastiğin yüzeyinde ve yan duvarında bazı görsel belirtiler değişim zamanının yaklaştığını gösterebilir. Özellikle uzun süre güneşe maruz kalan ya da az kullanılan araçlarda lastik kauçuğu zamanla sertleşip çatlayabilir.
Yan duvarda şişlik ya da kabarcık görürseniz bu, lastik içindeki tel örgünün hasar gördüğüne işaret eder ve aracı kullanmadan önce yetkili bir lastikçiye götürülmesi gerekir; bu tür hasarlar ani patlamaya yol açabilir.
- Lastiğin tüm yüzeyini dönerek inceleyin Aracı yavaşça ileri iterek ya da farklı açılardan bakarak lastiğin tamamını gözden geçirin.
- Yan duvarda çatlak arayın Özellikle lastik omuzlarında ve yan duvarda ince çizgi şeklinde çatlaklar olup olmadığına bakın.
- Şişlik ya da kabarcık olup olmadığını kontrol edin Yan duvarda dışarı doğru çıkıntı yapan bir bölge varsa bunu özellikle not edin.
- Diş yüzeyinin düzgün aşınıp aşınmadığına bakın Lastiğin bir tarafı diğerinden belirgin biçimde daha aşınmışsa bu, balans ya da rot ayarı sorununa işaret edebilir.
-
Adım 1: Yaşlanmaya bağlı yan duvar çatlağı (Temsili görsel) — Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels -
Adım 2: Tel örgü hasarına işaret eden şişlik (Temsili görsel) -
Adım 3: Rot ya da balans sorununa işaret eden düzensiz aşınma — Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels
Dikkat
Yan duvarda şişlik, kesik ya da derin yara gördüğünüzde lastiği hemen değiştirin ve o lastikle yüksek hızda ya da uzun yolda kullanmayın; ani patlama riski vardır.
Lastiğin yaşını DOT kodundan okuyun
Diş derinliği yeterli görünse bile lastik kauçuğu zamanla sertleşir ve tutuş performansı düşer. Üreticilerin çoğu, lastiğin belirli bir yaşın üzerinde değiştirilmesini önerir; bu yaş genelde altı yıl civarındadır ama araç ve lastik üreticisinin kendi tavsiyesine bakmak en doğrusudur.
Lastiğin üretim tarihi, yan duvarda DOT kodu adı verilen kod dizisinin son dört rakamında yazar. Bu dört rakamın ilk ikisi üretim haftasını, son ikisi ise üretim yılını gösterir.
- Yan duvarda DOT yazısını bulun Lastiğin yan duvarında DOT harfleriyle başlayan uzun bir kod dizisi arayın.
- Kodun sonundaki dört rakamı okuyun Bu dört rakam genelde oval bir çerçeve içindedir ve diğer karakterlerden ayırt edilebilir.
- İlk iki rakamı hafta, son iki rakamı yıl olarak okuyun Örneğin 2419 kodu, 2019 yılının 24. haftasında üretildiğini gösterir.
- Üretim tarihinden bugüne geçen süreyi hesaplayın Altı yılı aşmış bir lastik, diş derinliği yeterli olsa bile değişim için değerlendirilmelidir.
Bilmeniz gereken
DOT kodu yalnızca üretim tarihini gösterir, lastiğin araca ne zaman takıldığını değil. Uzun süre depoda bekleyen yeni bir lastik de takılmadan önce yaşlanmış olabilir.
Lastik basıncını düzenli kontrol edin
Değişim zamanı gelip gelmediğini doğru değerlendirebilmek için lastiğin doğru basınçta olması gerekir; düşük basınçla sürülen bir lastik, yan kenarlardan aşırı aşınır ve gerçek ömründen çok daha hızlı yıpranmış görünebilir. Bu yüzden diş derinliği kontrolünden önce basıncı doğru seviyeye getirmek, ölçümün daha gerçekçi olmasını sağlar.
Doğru basınç değeri genelde sürücü kapı pervazındaki etikette ya da araç kullanım kılavuzunda yazılıdır. Lastik üzerinde yazan basınç değeri ise lastiğin kaldırabileceği maksimum basınçtır, araç için önerilen değer değildir; bu ikisini karıştırmamak gerekir.
İpucu
Basıncı soğuk lastikte, yani araç en az birkaç saat hareket etmemişken ölçün; sürüş sonrası ısınan lastikte ölçüm yanıltıcı sonuç verir.
Hangi durumda lastiği hemen değiştirmelisiniz?
Yukarıdaki kontrollerin çoğu erken uyarı niteliğindedir ama bazı durumlar beklemeye yer bırakmaz. Aşağıdaki listedeki belirtilerden biri varsa lastiği olabildiğince kısa sürede değiştirmek ya da en azından yetkili bir lastikçiye kontrol ettirmek gerekir.
- Aşınma göstergesi diş yüzeyiyle aynı hizaya gelmiş
- Yan duvarda şişlik, kabarcık ya da derin kesik var
- DOT koduna göre lastik altı yılı aşmış
- Lastik sık sık basınç kaybediyor ya da arabada belirgin titreşim var
- Fren mesafesinde, özellikle ıslak zeminde belirgin uzama fark ediliyor
Önemli
Lastik değişimi ve basınç ayarını kendiniz yapamıyorsanız mutlaka yetkili bir lastikçiye ya da servise başvurun; yanlış monte edilmiş ya da hatalı seçilmiş lastik ciddi güvenlik riski oluşturur.
Sık sorulan sorular
Lastik diş derinliği kaç milimetrenin altına inince değişmeli?
Yasal sınır 1,6 milimetredir ama güvenli sürüş için, özellikle kış aylarında, bu sınıra ulaşmadan önce değişim yapılması önerilir.
Lastik hiç kullanılmasa da eskir mi?
Evet, lastik kauçuğu zaman içinde sertleşir; az kullanılan bir araçta bile DOT kodundan okunan üretim yaşı altı yılı geçmişse lastiğin durumu kontrol edilmelidir.
Ön ve arka lastikleri aynı anda mı değiştirmek gerekir?
Zorunlu değildir ama aynı aks üzerindeki iki lastiğin benzer diş derinliğinde olması önerilir; farklı aşınma dengesizliğe yol açabilir.
Yorumlar & Sorular
Bu rehberle ilgili bir sorunuz mu var veya farklı bir çözüm mü buldunuz? Deneyiminizi paylaşın.